"Przywilwy na Wolny Handel Towarów Gancarskich płynąc Wisłą do Prus
Gancarzom Miasteczek Ćmielowa Denkowa y Bałtowa służacy
został nadany przez Augusta III króla Polski w 1750 roku
i potwierdzony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w roku 1768"
Kilka ważnych dat w dziejach Fabryki Porcelany w Ćmielowie:
1505 - 19 maja, staraniem Jakuba Szydłowieckiego Podskarbiego Wielkiego Koronnego, Ćmielów uzyskuje przywilej miejski od króla Aleksandra Jagiellończyka;
1709 - klucz ćmielowski dziedziczy Aleksander Dominik, książę Lubomirski;
1790 - Wojtas organizuje w Ćmielowie pierwsze warsztaty garncarskie i fajansowe – uznaje się go za pierwszego organizatora fabryki fajansu w Ćmielowie;
1804 - Hrabia Jacek Małachowski Kanclerz Wielki Koronny nabywa warsztaty Wojtasa i zakłada fabrykę wyrobów fajansowych;
1849 - właścicielami zostają bracia Józef i Aleksander, książęta Druccy-Lubeccy;
1870 - fabryka jest własnością Kazimierza Cybulskiego;
1890 - fabryka zostaje własnością Aleksandra syna Marii, księcia Druckiego-Lubeckiego;
1920 - książę Aleksander Drucki-Lubecki sprzedaje fabrykę Towarzystwu Akcyjnemu Polskiego Banku Przemysłowego we Lwowie;
1924 - spółka wykupuje od niemieckiej firmy Keranos fabrykę porcelany w Chodzieży (wspólny zarząd, wspólny znak firmowy);
1936 - po odejściu ze Spółki Akcyjnej Ćmielów 8 wybitnych kierowników i majstrów powstaje, jako odrębny podmiot gospodarczy, oddalona o 1 kilometr Wytwórnia Porcelany ŚWIT Sp. z o.o. w Ćmielowie. I tak rozpoczyna pracę w Ćmielowie nowa wytwórnia porcelany, której samodzielny byt zakłócony przez wojnę i okupację trwa do 07 marca 1950 roku;
1946 - 1951 (od 23 kwietnia) Fabryka Porcelany i Wyrobów Ceramicznych pozostaje pod przymusowym zarządem państwowym w ramach realizacji dekretu z dnia 26 października 1950 roku;
1960 - w ramach reorganizacji obydwie wytwórnie ćmielowskie zostają połączone w jedno przedsiębiorstwo dwuzakładowe z oddziałami ĆMIELÓW i ŚWIT;
1964 - 2 maja, pożar zniszczył większą część budynków produkcyjnych Wytwórni ŚWIT. Po odbudowie zakładu rozpoczęły się „złote lata”;
1991 - całkowite zaprzestanie produkcji porcelany w Fabryce Porcelany Świt;
1996 - sprzedaż Fabryki Porcelany Świt w publicznym przetargu.
W latach 50 produkcja porcelany w Ćmielowie reprezentowała styl tradycyjny oparty na własnych wzorach okresu międzywojennego. Produkcję nowoczesną, awangardową, przynoszącą dużą sławę zaproponowali w Ćmielowie artyści z Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Była to propozycja rewelacyjna nie tylko w skali krajowej, ale także w skali międzynarodowej. Podlegający Instytutowi Zakład Ceramiczno-Szklarski, kierowany przez Marię Sobolewską zgromadził spory zastęp artystów, w tym wielu indywidualistów. W latach 1956 –1965 czyli w tzw. „złotym okresie” dla Instytutu Wzornictwa Przemysłowego i dla Ćmielowa pracowali tam artyści tej miary co Henryk Jędrasiak, Mieczysław Naruszewicz, Hanna Orthwein, Lubomir Tomaszewski i wielu innych, którzy stworzyli odrębny kierunek plastyki. Wzorów z tamtego okresu zazdroszczą Polsce inne manufaktury światowe. Prace stworzone przez tych wybitnych twórców były realizowane w fabryce ćmielowskiej ŚWIT.
Produkowane w latach sześćdziesiątych figurki zapoczątkowały okres sukcesów polskiej rzeźby kameralnej. Figurki przedstawiano na Targach Lipskich, w Nowym Jorku, w Chicago, na Drugiej Polskiej Wystawie Przemysłowej w Moskwie oraz na Polskiej Wystawie Szkła i Ceramiki w Berlinie. Odniosły ogromny światowy sukces, szczycą się nimi galerie w Nowym Jorku, Chicago, Paryżu, Berlinie, Moskwie i innych stolicach europejskich. Miały wpływ na trendy artystyczne innych twórców światowych w Kalifornii, Niemczech oraz ówczesnej Czechosłowacji. Należą one niewątpliwie do najważniejszych osiągnięć artystycznych fabryki i pozostaną w dorobku współczesnej rzeźby kameralnej równie ważnym zjawiskiem jak figurki miśnieńskie czy kopenhaskie dla okresu modernizmu.
W związku z ogólnymi tendencjami panującymi w polskim przemyśle w latach siedemdziesiątych XX w. oraz zapotrzebowaniem na rynkach zbytu, zakłady ćmielowskie stanęły przed koniecznością stworzenia nowego programu produkcyjnego. Program ten zakładał głównie produkcję porcelany stołowej w dużych ilościach. Snuto plany rozbudowy zakładów, mniej interesując się produkcją figurek porcelanowych. Rozkwit ćmielowskiej rzeźby figuralnej trwał krótko. Projektowaniem figurek zajmowali się wybitni artyści tacy jak: Wincenty Potacki, Kazimierz Czuba, mimo że wychowano znakomitych modelarzy m.in. Pana Czesława Wośka, figurki z Ćmielowa zeszły w produkcji na dalszy plan. Zakłady Porcelany Ćmielów były w coraz trudniejszej sytuacji finansowej, walczyły o przetrwanie. Fabryka ŚWIT zaprzestała produkcji w 1991 roku.
W 1994 roku część fabryki została przejęta w dzierżawę przez obecnego właściciela, a dwa lata później odbyły się przetargi na jedną i drugą fabrykę. Pierwszy przetarg odbył się w 1996 roku, w jego wyniku ówczesny dzierżawca wszedł w pełnoprawne posiadanie Fabryki ŚWIT i co bardzo ważne, wraz z fabryką nabył znajdujące się w niej oryginalne, pierwsze formy i modele. W 1997 roku w wyniku przekształceń własnościowych został również sprzedany drugi zakład, który przyjął nazwę Zakłady Porcelany ĆMIELÓW Sp. z o.o. ze znakiem firmowym C w trójkącie.
Status Fabryki Porcelany AS Ćmielów, na dzień dzisiejszy, to jednoosobowa działalność gospodarcza prowadzona przez właściciela.
Fabryka Pocelany AS Ćmielów rozpoczęła swoją działalność od produkcji i zdobienia porcelanowych kufli do piwa. W latach 90-tych rynek polski był doskonałym rynkiem zbytu, szczególnie że produkcja kufli porcelanowych okazała się niszą rynkową. Działalnością firmy było również zdobienie kufli szklanych okolicznościową dekoracją i ich sprzedaż. Kufle z odpowiednim nadrukiem stały się modnym upominkiem, towarem coraz bardziej popularnymi szczególnie w turystyce.
Fabryka powoli „stawała na nogi”. Jednak produkcja i zdobienie kufli nie było docelową działalnością firmy. Manufaktura w swoich planach, strategii miała powrót do chlubnych osiągnięć Ćmielowa w plastyce figuralnej i odtworzenie dawnych wzorów porcelany artystycznej. Nie było to jednak takie łatwe do osiągnięcia. Była to praca bardzo żmudna, wymagająca wysiłku i ogromnych umiejętności ze strony pracowników, po pierwsze ze względu na prawie czterdziestoletnią przerwę w produkcji, po drugie ze względu na znaczne zniszczenie pierwszych form i modeli przez pożar, jaki miał miejsce w 1964 roku. Ponadto rozpoczęcie kolejnej działalności wymagało od firmy odpowiednich, nie małych nakładów finansowych.
Firma obierając daną strategię działania zainwestowała w najwyższej klasy fachowców z Ćmielowa. Ludzi związanych z Fabryką Porcelany przez wiele lat, znających swoje rzemiosło od podszewki.
Dotąd, dzięki pracy starych specjalistów, udało się odtworzyć około 150 projektów. Szacuje się, iż aby odtworzyć całość kolekcji istniejącej jako formy „modele” i formy „modelki”, nie zawsze kompletnej,
potrzeba około 20 lat.
Po blisko czterdziestoletniej przerwie oraz poświęceniu 4 lat na odtworzenie zniszczonych form i modeli oraz dużym nakładzie finansowym, w 2000 roku w FPAS rozpoczęto produkcję figurek porcelanowych na większą skalę oraz uruchomiono własne wzornictwo. Figurki są wyrobami oryginalnymi, gdyż produkowane są z tych samych pierwszych form lub są odtwarzane na podstawie oryginalnych modeli.
Wytwarzane figurki porcelanowe to miniaturowe rzeźby. Są one wykonane ręcznie z najwyższej jakości porcelany angielskiej. Każda figurka posiada atest K.K.A. i E.F. CEPELIA Polska Sztuka i Rękodzieło. Figurki posiadają swój numer seryjny, znak firmowy - AS ĆMIELÓW, rok produkcji oraz opatrzone są w indywidualny certyfikat. Wszystkie figurki są numerowane, a część z nich wykonywana jest na specjalne zamówienia jako seria limitowana.
english version